Vragen en antwoorden

Heeft u vragen over spelen of speelgoed?

Adviesbureau Spelen en Speelgoed geeft onafhankelijke antwoorden, vanuit een pedagogische achtergrond.
Op deze pagina staat een selectie van de vragen en de antwoorden.
Stuur ons een e-mail met uw vraag en geef daarin aan of wij deze met het antwoord hier mogen plaatsen. Alle e-mails krijgen antwoord.

De Vragen

“Wat kan ik doen om mijn kind meer uit te dagen met iets te spelen?”
“Waarom kiezen kinderen vaak speelgoed waar ze nauwelijks mee spelen?”
“Help, kunnen speelgoedpistooltjes wel of niet?”
“Hoe weten we of het speelgoed veilig is?”
“Bestaat er ook speelgoed dat intelligentie bevorderend is, zo ja, welk speelgoed is dat en waar moet ik op letten, vanaf 0 jaar?”
“Zou u een mening willen geven over het spel van onze zoon, nu 2,8 jaar oud?”
“Wat zullen we straks gaan doen?”
“Wel of niet trampolinespringen?”
“Heb je misschien tips voor een jongetje van bijna 8 jaar dat heel erg slecht tegen zijn verlies kan?”
“Worden jongens in verwarring gebracht over hun sexe als ze in hun spel jurken dragen?

Wat kan ik doen om mijn kind meer uit te dagen met iets te spelen?

Via de site van Fairtoys kwam ik op uw website. ik heb een vraag met betrekking tot onze dochter van 18 maanden.
Ik heb het idee dat ze weinig speelgoed leuk vind. kan maar niet ontdekken waar ik haar blij mee maak, want het dan ook moeilijk maakt goed speelgoed voor haar te vinden. Vooral omdat ze een zusje van 3 heeft waardoor we natuurlijk al veel in huis hebben. ik merk vaak dat mijn jongste dochter iets op pakt en er alleen maar mee rond loopt. Het dan weer ergens weg gooit en verder niets gaat doen. Uiteraard is vanwege haar leeftijd de spanningsboog nog kort, maar ik zou haar graag willen uitdagen echt met dingen te spelen. We hebben van alles in huis van duplo tot stapelblokken en van een goed gevulde speelkeuken tot poppen. Speelgoed met muziek vind ze niets, dat wil ze uit hebben en een pop geeft ze ook niet om. Ze pakt voornamelijk dingen op en legt het weer weg. Ze wil dan ook weer snel bezig gehouden worden of gaat gewoon ergens zitten of languit op de grond liggen.
Wat moet ik hier mee en wat is geschikt speelgoed? Wat kan ik doen om haar (en ook haar zus) meer uit te dagen met iets te spelen?

Hoe graag ik ook zou willen, ik ken u dochter niet. Daarmee kan ik u niet die ene, altijd goede, suggestie doen. Betrokkenheid blijft de belangrijkste voorwaarde voor inspiratie en begeleiding.
Om u toch een beetje te helpen daarom de volgende opmerkingen.

• Kijk met belangstelling naar uw kind. Laat uw waardering merken NADAT ze leuk gespeeld heeft. Vraag wat ze gedaan heeft. Ja ik weet dat ze dit waarschijnlijk nog niet met woorden kan zeggen, maar met lichaamstaal kan ze vast communiceren; wijzen, kijken, lachen, doen..
  Reageer daarop en nodig haar uit om meer met hetzelfde te doen: vooruit rollen, achteruit kan ook, of zijwaarts of naar elkaar toe, of tegen de muur en terug laten kaatsen. “meer kan met minder”. Benoem wat ze zelf gevonden, gedaan heeft.
• Uw dreumes heeft tijd nodig om te verwerken en te kijken vanuit nieuw perspectief; dit doet ze door overal te zitten, te liggen, voelen (ook sfeer en temperatuur). Gun haar dit.
• 18 maanden is niet prestatiegericht maar gericht op beleven (de reis, niet de bestemming). Voelen is daarbij belangrijk: van vingerverven, kleien, tot zachte stoffen, hout enz.
• 18 maanden is de leeftijd voor het doen van ontdekkingen; Het leukste “speelgoed” zijn vaak de dingen die voor u zo vertrouwd zijn, maar voor haar nieuw. Van spelen met een stoel tot spelen met memopapiertjes. Ik schreef hier een boekje over vol speelse ideeën met voor de hand liggende middelen: “Het doeboek”, zie mijn site. Hier staan ook mogelijkheden in voor uw andere dochter; en samen doen is ook leuk
• Het is ook de leeftijd voor ergens bij kunnen, uithalen en instoppen, lades opentrekken, zakken, (schoenen)dozen, vormenstoven, vingerpopjes, kiekeboe spelletjes.
• Rondlopen is nieuw! Dus dat moet uitgeprobeerd worden; poppenwagen, duwstok (met een eend), trekkarretjes om de beer voort te trekken, bal, ballon, maar ook een mooie hoed, grote mensen schoenen.

Verwacht geen spelen met samen afspraken maken. Op deze leeftijd doen ze vooral na! Zus doet iets, zij wil het ook proberen. Geef haar daarvoor haar eigen mogelijkheden. Zus tekent, zij haar eigen papiertje enz.
Het gemiddelde concentratievermogen op deze leeftijd ligt rond de vijf minuten!!. De belangrijkste voorwaarde voor geboeid blijven is belangstelling tonen en inspireren tot grensverkennen en grensverleggen; iets meer doen met hetzelfde
Geniet van uw meisjes!!

Terug naar de vragen

Waarom kiezen kinderen vaak speelgoed waar ze nauwelijks mee spelen?

Halverwege september begint het nieuwe speelgoedseizoen.
Speelgoedwinkeliers sturen verleidelijke boekwerken, op de televisie verschijnt steeds meer speelgoed in reclames en in programma’s en de commerciële Speelgoed van het Jaar verkiezing lijkt bijna op een pedagogisch advies.
Geen wonder. Speelgoed is handel. De handel doet er alles aan om de kinderen goed te informeren.
De laatste vier maanden van het jaar zijn goed voor ongeveer 70% van de omzet in speelgoed.
Meer dan in de rest van het jaar, zijn dit maanden waarin kinderen mogen zeggen wat ze hebben willen. Niet alleen voor Sinterklaas. In het najaar zijn veel kinderen jarig en na de zomermaanden waarin buitenspeelgoed (nauwelijks) nodig was, begint het seizoen waarin binnen wel met ander speelgoed gespeeld moet worden.
De verlanglijsten zijn dikwijls lang en dwingend. Wie de kans krijgt om te zeggen wat hij (gratis) hebben wil, kiest vaak niet voor het nodige maar voor het gewenste.
Om te weten wat je nodig hebt, moet je voorzien met wat je, hoe, met wie je gaat spelen, wat je wil gaan maken,waarvoor je het wilt gaan gebruiken. Vooruit denken is moeilijk voor kinderen. Hun voorstellingsvermogen reikt niet veel verder dan het moment van uitpakken. Kinderen kiezen geen speelgoed op gebruiksmogelijkheden maar op uiterlijke kenmerken.
De uiterlijke kenmerken waarop zij de keuze bepalen zijn:

• de grootte (hoe groter hoe mooier, dit geldt voor de doos en de inhoud)
• de kleur (veel kleur, liefst opvallend en bijzonder)
• met geluid, licht of beweging aangedreven door batterijen bijvoorbeeld
• Details (hoe echter, hoe mooier, liefst bekend van televisie of video)
• Het aantal losse onderdelen (hoe meer, hoe beter. Of ze te gebruiken zijn lijkt niet belangrijk)

En juist het speelgoed met veel uiterlijke kenmerken is aantrekkelijk voor televisiereclame, waarbij alles om een snelle boodschap draait. In een seconde is te zien hoe flitsend en mooi iets eruit ziet en hoe het werkt. Speelgoed voorzien van kabouter Plop, Muis, Winnie de Poeh of Dikkie Dik heeft niet eens een boodschap nodig. Alleen het bekende plaatje telt. Dit speelgoed is leuk zo lang het plaatje populair is. (Wat soms niet erg is, want een puzzel leg je niet zo vaak).
De boodschap is duidelijk en sluit aan op de keuzecriteria van kinderen. De verlanglijst vol vurig gewenste hebbe-hebbe speelgoed geeft dikwijls geen mogelijkheden voor lang en intens speelplezier.
Want speelgoed met minder uiterlijke kenmerken stelt letterlijk minder voor……maar heeft over het algemeen meer speelwaarde.
Speelgoed met veel ‘toeters en bellen’ bepaald het spel. Het kind kan alleen doen wat het speelgoed voorschrijft. Een radiografisch bestuurbare ladderwagen met brandweersticker kan niet doorgaan voor een ladderwagen van een schilder. Een pratende pop zegt alleen wat er op het bandje staat, andere poppen zeggen wat het kind denkt. Mooie voorbeelden op de doos beperken de inhoud, speelgoed werkend op batterijen is vaak mooi om vooral naar te kijken.
Te veel uiterlijke kenmerken maken dat speelgoed snel verveelt. Spelen is nu eenmaal ervaren, ontdekken, uitproberen en herhalen, met fantaseren en nadoen, minder perfect misschien maar met eigen idee. Spelen wordt alleen maar leuker en waardevoller wanneer kinderen hun spel kunnen herhalen, variëren, uitproberen en er handig mee worden. Dat kost moeite en tijd. Daar past speelgoed bij met minder uiterlijke kenmerken. Blokken, een basisdoos van een constructiesysteem, een pop die niks kan en dus alles, een gewone bal, speelgoed zonder batterijen, bordspellen.Dit speelgoed zie je nauwelijks op de televisie, valt niet op in de boeken, wordt zelden “Speelgoed van het Jaar’.
Gelukkig is veel leuk speelgoed te koop, waar meer mee te doen is.
Wie weloverwogen voor speelwaarde kiest, let op een goede mix van uiterlijkheden. Niet te veel toeters en bellen, maar ook niet te weinig. Want kinderen spelen omdat ze het leuk vinden om te spelen, daar hoort speelgoed bij waarmee ze daarvoor de kans krijgen, goed leuk speelgoed dus.
Dit speelgoed staat niet altijd bovenaan op het verlanglijstje. Sinterklaas is een wijze man. Hij houdt van verrassen en kent zijn pappenheimers.

Terug naar de vragen

Help, kunnen speelgoedpistooltjes wel of niet?

Het probleem bij pistooltjes is wat grote mensen erbij denken.
Vraag aan volwassenen wat ze tegen pistooltjes hebben en je krijgt een waslijst vol moeilijke begrippen:

• agressie (geweld)
• bedreiging (angst)
• dood (moord) pijn verdriet
• intimidatie (vrijheidsberoving)
• asociaal gedrag (overlast)
• oorlog, strijd (machtsmisbruik)
• wie goed op gang is, kan verwijzen naar alle brandhaarden op deze wereld

Peuters begrijpen weinig van deze grote mensenangsten. Wij gunnen ze deze onschuld, maar weten zelf beter. Daar zit het probleem. Want wat dood zijn betekent, is moeilijk uit te leggen. Waartoe mensen in staat blijken te zijn, beseffen we met schaamte. Tussen spel en realiteit loopt een nauwelijks waarneembare belangrijke grens. Kinderen kunnen daar spelenderwijs overgaan zonder begrip voor wat wij weten en voelen.
Simpelweg het spelen met pistooltjes verbieden brengt spel en realiteit niet dichter bij elkaar. Het is niet nodig om kinderen te laten zien hoe hard de wereld is om ze duidelijk te maken wat de normen en waarden zijn waar wij aan hechten.

Dit kan bijvoorbeeld door het vervangen van de in de inleiding genoemde begrippen door voor kinderen begrijpelijke woorden. Hierdoor sluit ons commentaar beter aan bij waarmee ze bezig zijn en krijgt de harde, vaak verre of abstracte realiteit, een praktische vertaling. Agressie wordt dan de baas spelen, bedreiging - elkaar bang maken, dood schieten – lelijk doen tegen elkaar, intimidatie - elkaar plagen, asociaal gedrag - elkaar storen, oorlog en strijd, tegen elkaar te keer gaan. Daar treden we tegen op, met of zonder pistooltje.
Dan blijkt het pistooltje ineens een stuk speelgoed, zoals al het andere speelgoed, namelijk een middel om te gebruiken bij het spelen. Niet het pistooltje bepaalt of iets kan of mag, maar het gedrag met het pistooltje, de tak, de twee stukken LEGO of de uitgestoken vinger.

Schieten met een waterpistool bij warm weer is een ander spel dan ‘paupauwen’ en een zwaardgevecht vereist meer handigheid dan agressie. Een (zelfgemaakte) ‘wapen’ in de broekriem, kan zelfvertrouwen geven aan een timide peuter en de spanning van verstoppen en te voorschijn springen heeft pedagogische waarde.
Daar staat tegenover dat ‘pauw pauwen’,anderen kan storen, kinderen bang kan maken, onrust geeft en meer gillen dan spelen kan betekenen.
Waar de grens ligt, hangt af van wat wij vinden dat verantwoord is.
Spelen en speelgoed spiegelen onze maatschappij.
Wat voor pistooltjes geldt, geldt voor Action Men, computerspelletjes en ja ook voor Barbies, altijd een winnend jongetje op de deksel en alles wat lief is uitsluitend voor meisjes.
De belevingswereld van peuters richt zich op de wereld om zich heen, kleuters ‘spelen’ met de realiteit door een eigen speelwereld te creëren, oudere kinderen nemen de werkelijkheid tot in alle realistische details en betekenissen waar.
Aansluiten op de belevingswereld van kinderen betekent dat bij een peuter geen machinegeweer met lichtflits effecten past en dat we hem duidelijk kunnen maken wat agenten vaker doen dan met getrokken wapen achter boeven aan rennen. Voor een kleuter betekent spelen in de fantasiewereld van cowboys en indianen niet dat hij vervelend mag doen tegen andere kinderen. Oudere kinderen kunnen niet alleen weten wat een machinegeweer is, ze kunnen ook begrijpen wat de gevolgen van het gebruik daar van kunnen zijn.

Terug naar de vragen

Hoe weten we of het speelgoed veilig is?

Op alle speelgoed dat gemaakt en/of verkocht wordt in de landen behorend bij de Europese Unie, hoort het -vignet te staan met de vermelding van naam en adres van de fabrikant.
Hiermee geeft de fabrikant aan dat dit speelgoed volgens hem voldoet aan de door de EU vastgestelde veiligheidsrichtlijnen voor speelgoed.
CE is geen keurmerk.
Keurmerken worden verleend door onafhankelijke instituten.
Keurmerken komen wél voor op speelgoed.
Bijvoorbeeld TUV, GS of Spielgut.
Speelgoed zonder CE vignet kan te koop zijn als speelwaren.
Dit zijn artikelen die er uit zien als speelgoed, maar bedoeld zijn als decoratie.
Bijvoorbeeld de treintjes met haakjes waaraan de wagons hangen, de nostalgische teddyberen gevuld met houtwol, of de antieke poppen met glazen ogen in porseleinen hoofden.

Wat wel of niet onder de richtlijnen voor speelgoed valt is een voortdurende bron voor discussie.
Een pluche beer met knipperogen en trilfunctie, valt niet onder speelgoed zodra de beer hangt aan een sleutelhanger.

Overigens zijn ongelukken met veilig speelgoed niet uit te sluiten. Speelgoed moet veilig gemaakt, veilig gegeven en veilig gebruikt worden. De verantwoording voor het veilig geven en veilig laten gebruiken van speelgoed, ligt bij de ouders en opvoeders. Net als het kiezen van speelgoed voorzien van een CE vignet.

Terug naar de vragen

Bestaat er ook speelgoed dat intelligentie bevorderend is, zo ja, welk speelgoed is dat en waar moet ik op letten, vanaf 0 jaar?

Goed speelgoed is altijd min of meer intelligentie bevorderend.
Intelligentie is geen specifiek afgebakende vaardigheid. Bij bewegen, creatief zijn en construeren gebruikt men ook intelligentie.
Onder intelligentie verstaat men het vermogen om inzicht te verwerven en met dit inzicht (eigen) toepassingen of oplossingen te bedenken. Onder speelgoed waarmee de intelligentie te bevorderen is, verstaat men dikwijls speel-leerspeelgoed en puzzels. Men noemt dit ook wel cognitiespeelgoed, speelgoed waarmee de cognitieve vaardigheden of wel kennis is te vergaderen , te toetsen of te tonen.

Maar speelgoed waarmee gespeeld wordt onder begeleiding van (of door ingebouwde) klassieke muziek, heet ook intelligentie bevorderend te zijn.

Fisher price bracht een paar jaar geleden babyspeelgoed met ingebouwde klassieke muziek op de markt, naar aanleiding van een Amerikaans onderzoek. Uit dit onderzoek bleek dat kinderen door klassieke muziek rustig werden en daardoor beter in staat waren om zich te concentreren. Concentratie is een vaardigheid. Men kan oefenen. Concentratie is een voorwaarde om kennis te kunnen opnemen en te verwerken.

Dit zijn voorbeelden van vertalingen naar de praktijk gebaseerd op het verlang om voor ieder doel een nauw omschreven middel te kunnen kiezen. Het Amerikaanse onderzoek toonde in feite aan , wat al bekend was, dat kinderen bij hun spel rust om zich heen nodig hebben: Niet te veel herrie en niet te veel kleur of andere afleidende bewegingen. Goed speelgoed is een middel bij het spelen. Dat wil zeggen; het is geen doel op zich maar stelt een kind in staat zijn spel te spelen (het speelt met auto's en kan daar blokken bij gebruiken). Speelgoed als middel houdt altijd een vrijheid, een eigen keuze, en inventiviteit in....een kind kan er zelf iets mee of bij verzinnen. Goed speelgoed maakt een kind nieuwsgierig, daagt het uit en stimuleert het .....
Daarin ligt de basis van intelligentie.
Uit onderzoek blijkt dat alertheid een belangrijke voorwaarde is voor de ontwikkeling van intelligentie.Voor het ontwikkelen en stimuleren van alertheid, zijn de voorwaarden om tot spelen te komen belangrijk. Behalve uitdagend speelgoed, passend bij interesse en mogelijkheden van het kind, zijn daar voor belangrijk:

• De letterlijke en figuurlijke (wat kan en mag) ruimte om te spelen
• De waardering van de ouders voor het spelen (spelen is waardevol, speelgoed is geen troep, ouders willen er tijd voor vrij maken, ze kiezen weloverwogen speelgoed)
• Kinderen het recht laten op hun eigen spel (de Flow in spelen...dwz kinderen de kans geven om geconcentreerd hun eigen spel te laten spelen, waarin het zijn eigen 'leerdoelen' kiest)
• De voorwaarden bij het spelen (geborgenheid - veiligheid - rust- eigen tempo/oplossingen enzovoorts).

Alertheid is te stimuleren vanaf de eerste dag.

Terug naar de vragen

Via de website kwam ik op uw site terecht, en zou het fantastisch vinden zou u een mening willen geven over het spel van onze zoon, nu 2,8 jaar oud.

Hij kan heel goed praten, en is sinds we ons kunnen herinneren “verslaafd” aan auto's en voertuigen in het algemeen. De laatste maanden (vooral eigenlijk sinds zijn spraak op dreef gekomen is) swingt zijn fantasie de pan uit, het lijkt wel of hij van 's morgens vroeg tot 's avonds laat om en over alles verhaaltjes bedenkt. Hij praat ook af en toe echt zinnetjes na uit filmpjes of theatervoorstellingen die hij ziet, is dat niet vreemd? Ik heb nl. steeds het idee dat dit iets typisch is voor kinderen met problemen?
Enkele voorbeelden: ik ontmoet hem met zijn vader vanmiddag in het park na mijn werk, nauwelijks heeft hij mij gezien en begint al: ‘hallo, ik heb een brief voor jou ‘. Hij is de postbode dan.
Dat doet hij ook vaak thuis, komt hij ineens in de keuken met de melding dat hij een brandweerman is, of Bob de Bouwer, en verwacht dan echt dat ik hierin mee ga.
Meestal doe ik dat ook wel, maar ik heb soms de indruk dat ik niet meer “normaal” met hem over dagdagelijkse dingen kan praten, hij blijft maar fantaseren. Je praat met hem over weet-ik-veel-wat, en ineens merkt hij midden in het gesprek op dat het koordje van zijn badjas een brandladder is...
's Morgens is hij vaak een racewagen die door de gang suist en drinkt enkel zijn melk als die als benzine afgedaan wordt...
Zo kan ik nog talloze voorbeelden noemen, vaak speelt hij ook verhaaltjes uit boeken die hij leest, na of dingen van op de TV. Hij kan naar aanleiding hiervan ook nieuwe verhalen uitvinden. Hij praat ook af en toe echt zinnetjes na uit filmpjes of theatervoorstellingen die hij ziet, is dat niet vreemd? Ik heb nl. steeds het idee dat dit iets typisch is voor kinderen met problemen?
De essentie van de vraag is dan ook: hoeveel fantasie mag of kan een kind van bijna drie hebben?
Enerzijds liggen wij vaak in een deuk door zijn verhalen, maar soms maak ik mij zorgen of het niet teveel van het goede is. Hij kan het nl. ook niet laten als er andere kinderen in de buurt zijn en bv. het stukje papier wegschoppen dat voor hen niet meer dan een propje is, maar voor hem een te recycleren vuilnis voor zijn vrachtwagen... hij wordt dan echt woedend en verdrietig, hij gaat ongelooflijk op in zijn spel. Misschien nog zeggen dat hij enig kind is, nogal gevoelig en lichtgeraakt en uitermate nieuwsgierig en observerend.

Geniet van de heerlijk fantasie van uw kind.
Zoals u het beschrijft is hij volop bezig met verwerken van dagelijkse indrukken. Hij fantaseert niet over dingen die niet bestaan (enge beesten, wat er allemaal zou kunnen gebeuren als... ) maar over datgene wat hij heeft leren kenen en waarin hij een rol vervult of zou willen vervullen...het echte doen alsof spelen.
U zult merken dat hij hierin een eigen logica gaat ontwikkelen en juist door dit begin van logisch denken kunt u hem met beide beentjes op de grond houden. Laat hem bijvoorbeeld ervaren/ontdekken hoe een (door hem) geschreven brief of kaart, voorzien van postzegel, getopt in de brievenbus bij de geadresseerde terechtkomt.
Laat hem spelen met een brandweerauto of geef hem een brandweerhelm. Al spelend ontdekt hij oorzaak en gevolg en krijgen zijn verhalen kop en staart.
Van alles een spelletje willen maken kan vermoeiend en leuk zijn, maar behoudt structuur door vol te houden wat gedaan moet worden. Melk als benzine naar binnen gieten, ok dan ook de ramen wassen daarna (mond poetsen) en ook auto's moeten zich aan een bepaalde snelheid houden om ongelukken te voorkomen. Af en toe een knuffel en zeggen dat je hem ook graag als heel lief jongetje genaamd...ziet, houdt de boel af en toe in evenwicht. Maar voorlopig... geniet er van, anticipeer op zijn aandacht en laat merken wanneer zijn fantasie met hem op de loop gaat of hij er misbruik van maakt.
Of uw kind problemen heeft kan ik uiteraard op deze afstand en op basis van deze informatie niet beoordelen. Uit wat u schreef maak ik op dat uw zoon een intelligente, alerte jongen is, met op vol vermogen draaiende hersenen. Het verbaast me dan ook niet dat hij snel iets opneemt. Het is zover ik kan beoordelen een bewijs van zijn reproducerend vermogen. Maar blijf beseffen dat wat hij zegt niet hoeft te betekenen dat hij begrijpt wat hij zegt, ook al gebruikt hij woorden in de juiste context en met de juiste intonatie. Zoals gezegd is hij heel erg aan het naspelen. Aan een eigen inhoud geven, met eigen emoties en met combinatie van verschillende indrukken in een andere situatie of emotie, daar is hij nog niet aan toe. Kortom als hij 'dood' roept weet hij nog niet wat dood is. Zoek niet meer achter zijn woorden voorlopig dan dat hij de woorden heeft opgepikt. Binnen een jaar krijgt deze woordenschat een andere lading en daardoor een ander gebruik.

Terug naar de vragen

Wat zullen we straks gaan doen?

In het tijdschrift “Groter Groeien” zag ik de link naar uw website en ik wilde meteen graag een vraag aan u voorleggen:
Onze oudste zoon (4 jaar en 2 maanden) heeft nooit goed zelf kunnen en willen spelen. Als baby wilde hij al niet graag in de box liggen. Ik heb veel met hem samen gespeeld en vaak geprobeerd hem alleen te laten spelen (nadat we samen begonnen waren of na de afspraak dat hij even alleen zou spelen en dat we daarna samen weer iets leuks zouden gaan doen, ik heb de kookwekker op 10 minuten gezet of laten zien dat ik dat ene hoofdstuk uit zou lezen of de vaatwasser leeg wilde ruimen en dat ik daarna weer met hem zou gaan spelen, enzovoorts.) Hij kan nog steeds niet langer dan enkele minuten zelf met iets spelen. Zoekt dan weer iets anders of zoekt mij weer op. Sinds z'n broertje (2) oud genoeg is om mee te spelen gaat het wel beter. Dan spelen ze afwisselend alleen en samen. Sinds hij naar school gaat lijkt het ook beter te gaan (speelt langer en geconcentreerder) behalve in de weekenden en vakanties, dan valt hij helemaal terug.
Hun speelgoed ligt altijd voor de helft boven (opgeruimd) en voor de helft beneden, waar ze het kunnen pakken. Boeken, spelletjes en grote spullen op planken en kleinere spullen (bij elkaar horend) opgestapeld in doorzichtige dozen op de grond. Ongeveer 1 x in de maand verwissel ik een deel van het speelgoed.
Op dagen dat we vrijwel de hele dag thuis zijn speelt hij heel moeizaam, hij hangt het liefst om me heen en zeurt om “wat we straks zullen gaan doen”. Iets te spelen aanbieden helpt niet of kort, hij wíl vaak ook gewoon niets doen. Hij claimt. Het valt me steeds moeilijker daarmee om te gaan.
Wat vind u hiervan en hebt u tips voor ons en voor onze zoon ?

Wat geschikt is voor uw kind, kan ik u niet met honderd procent zekerheid zeggen. Eenvoudig omdat een kind pas bijzonder is zodra hij niets bijzonders is. Ik ken uw kind niet, noch zijn omstandigheden en uw verwachtingen. Ik kan slechts algemene suggesties geven. Het door u geschetste beeld is heel duidelijk. U herkent claimgedrag en heeft er al het nodige aan gedaan.

U beschrijft twee oorzaken voor zijn claimgedrag:
1 het doet graag niets en 2 hij doet graag iets met een ander.
Die twee geven mogelijk aan dat uw kind liever beleeft dan initieert (een spel verzint, begint, leiding geeft). Met daarbij de aantekening dat wat u 'niets doen' noemt, best dromen, genieten, kijken en luisteren kan zijn. Er zijn onderzoeken waaruit blijkt dat ruimt 70% van de activiteit van peuters bestaat uit kijken/luisteren en beleven en dat juist daardoor peuters in staat zijn om indrukken en ervaringen te ordenen en te verwerken.
Wat u 'niets doen' noemt kan mogelijk heel belangrijk zijn voor de concentratie ontwikkeling van uw zoon en zijn ontwikkeling van interesses.
Belangrijk is daarbij het gevoel te mogen kijken, luisteren, denken. Wanneer een kind uit de reacties (houding) van zijn omgeving opmaakt dat niets doen niet gewaardeerd wordt of zelfs verwijtbaar gedrag is, zal hij zich schuldig voelen zodra hij zich realiseert weer te hebben zitten dromen. Met als mogelijke reactie een overdreven drang om te presteren, het goed te maken, bijvoorbeeld door onmiddellijk en leuk te willen spelen (met u). Uit wat u verhaalt blijkt weinig eigen initiatief.
Zowel voor de eerste als tweede reden raad ik u aan om het initiatief meer bij hem te laten. Aan de randvoorwaarden (speelgoed wegzetten en rouleren enz.) heeft u voldaan. Nu nog de rust opbrengen om hem zijn eigen plan te laten trekken. Zeg niet wat hij moet doen. Vraag. Alle vragen die met wie , wat, waar, waarom, hoe, (welke, wanneer) zijn te gebruiken, maar gebruik ze spaarzaam. Geef hem de kans om een antwoord te bedenken. Vul zijn antwoord niet in en stel geen nieuwe vraag voor de vorige beantwoordt is. (weet niet is geen antwoord). In het begin zal dit moeilijk zijn. Hij is immers gewend dat u wel een keer toegeeft. Bedenk dat alles wat u voor hem verzint hem afhankelijk maakt. Natuurlijk bent u er om hem te helpen. Als hij niet weet hoe iets moet kunt u het voordoen en bij een eigen idee kan u suggereren waar, waarmee of met wie dit mogelijk is. Maar laat uit uw houding en reacties blijken dat u waardeert wat hij verzint en onderneemt. Ga uit van zijn mogelijkheden en oplossingen ook al zijn die minder mooi, minder snel en minder leuk dan wat u kan verzinnen of verwacht. Geef hem het gevoel zichzelf te mogen zijn omdat hij is wie hij is.
Maar uit wat u beschrijft maak ik op dat u een scherp oog heeft voor zijn mogelijkheden en een duidelijke mening. Geloof daarin en het komt wel goed. Nu al maakt hij immers zijn eigen keuzes. Hij speelt omdat, wanneer, met wat en zo lang het leuk is om te spelen. Wat niet leuk is, stoot hij af, boeit niet tot nauwelijks. Dat is uw uitgangspunt. Grootouders hebben het recht om te verwennen. U kunt hooguit voorzichtig suggereren door hoog op te geven van zijn aandacht voor en plezier met speelgoed waarmee niets is vastgelegd en dus van alles kan...zo knap hij verzint van alles zelf en zoekt het graag zelf uit zonder voorgezegd te worden..... maar als dit geen effect heeft troost u dan met de gedachte dat wat kort boeit ook weinig speelwaarde kan hebben.

Overigens bestaat speelwaarde niet alleen uit cognitieve waarde (verstand leren gebruiken), maar ook uit waarde voor bewegen, beleven, verzinnen en samen spelen.
Kosteloos materiaal (dozen), afgedankt (een mooie oude hoed, kranten) en ’niet geëigend’ (wel gekocht maar niet te koop als speelgoed, zoals broodjesmix, wc papier e.d.), zijn voor dreumes en peuters bijzonder interessant.

Terug naar de vragen

Wel of niet trampolinespringen?

Mijn dochter wordt binnenkort 2 jaar. Ze is dol op trampolinespringen en doet dat vaak op de trampolines van de kinderen uit de buurt.
Dat zijn grote trampolines met een net er om heen, dus betrekkelijk veilig.
Het is heerlijk om te zien hoeveel plezier ze beleeft aan dat springen, maar ik sta er handenwringend naast en heb er eigenlijk helemaal geen goed gevoel bij. Ze is nog zo klein (84 cm en nog geen 11 kilo) en stuitert alle kanten op.
Ik krijg dan visioenen van whiplashes en andere ongelukken.
Nu heeft mijn man voor haar verjaardag via marktplaats een minitrampoline gekocht, met een diameter van iets meer dan een meter, korte pootjes en zonder net. Het mooiste kado wat hij haar kan geven natuurlijk in haar ogen, maar ik vind dat ding nog gevaarlijker dan een grote trampoline.
Ben ik nou een overbezorgde moeder of klopt mijn gevoel dat dit ding niet veilig is voor haar!?

De trampoline geeft een mooi voorbeeld van een dilemma tussen uidaging aan uw dochter willen bieden en verantwoording voor de veiligheid willen dragen.
Om dilemma’s te bespreken schreef ik, in opdracht van de Nationale Speelraad, het boekje “Uitdaging & Veiligheid”. Het is via deze website te bestellen voor € 3,- excl. portokosten.
Hierin staat een overlegstructuur beschreven die u kunt gebruiken bij het bespreken van dit soort dilemma's.
In het kort bekijkt u hiervoor het dilemma vanuit vier perspectieven:

• Allereerst het kind: wat vindt zij zo leuk aan de trampoline, het springen, het er zelf een hebben... ;
  Schrijf alle redenen op, zonder oordeel wat u daar van vindt.
• Dan komen de bezwaren. Zijn die terecht?
  Om er twee aan te halen die u noemde:
  

  1. Een trampoline moet, ongeacht de grootte, voorzien zijn van het CE vignet. Dit is de markering waarmee de fabrikant aangeeft dat zijn speelgoed voldoet aan de Europese richtlijnen. Maar wanneer dit speelgoed ook ‘structureel’ gebruikt wordt door ‘derden’ kan het zijn dat het ook onder de WAS (wet attractie speeltoestellen) valt. Dit betekent dat niet alleen het toestel (u leest het is geen speelgoed meer maar een toestel) moet voldoen aan strengere eisen (of dit zo is kunt u zien aan een plaatje met een tekst WAS gecertificeerd), maar dat er ook eisen worden gesteld aan de (valdempende) ondergrond, valhoogte en de positionering. Dikwijls gelden deze voorwaarden niet voor privébezit, terwijl ze wel degelijk waardevol kunnen zijn en van juridisch belang zijn als er iets gebeurd. De eigenaar is namelijk aansprakelijk voor de staat van het materiaal, de voorzieningen en de positionering wanneer hij derden van het toestel gebruik laat maken. (Bij mij in de buurt staat een trampoline aan het einde van de tuin, grenzend aan water….ik kijk er altijd met enige zorg en verbazing naar…)
  2. Uw angst voor lichamelijke schade is begrijpelijk maar te relativeren. Lees het boek van Midas Dekker, “De Larf”, waarin hij uitlegt hoe flexibel ons lichaam is. Zeker de botten en spieren van een kinderlijfje kunnen veel meer hebben dan we denken (Er staat een mooi voorbeeld in het boek waaruit blijkt dat kinderen vallend van 2,40m veel minder kans hebben om iets te breken dan volwassenen). En als er iets gebeurd, herstellen kinderen over het algemeen goed. Hoe daar mee om te gaan is van groot belang voor zowel de beleving van wat een kind mag, durft en hoe het falen (verwonden) verwerkt. Groot worden doe je letterlijk met vallen en opstaan....en trampoline springen is dus een mooi voorbeeld van hoe de ontwikkeling te stimuleren en te remmen is.

• Bespreek na de bezwaren de waarde; wat heeft een kind aan trampoline springen. Denk niet ineens aan kampioenschappen maar vooral aan speelwaarde, zie de schijf van vijf op deze website.
  
• Tot slot; overziet u alle argumenten en vraagt u zich af of u de trampoline wel of niet geschikt speelgoed voor uw kind vindt.
  Zo ja, onder welke voorwaarden. Zo nee, wat zijn de doorslaggevende bezwaren.
  U zult dit antwoord zelf moeten geven omdat ik kind, ouders, omstandigheden niet ken, maar hoop u hiermee op weg geholpen te hebben.
  

Terug naar de vragen

Heb je misschien tips voor een jongetje van bijna 8 jaar dat heel erg slecht tegen zijn verlies kan?

Bij deze heb ik een vraag van een moeder die bij ons (een opvoedingswinkel) binnenliep en misschien heb jij hierop een antwoord?
Heb je misschien tips voor een jongetje van bijna 8 jaar dat heel erg slecht tegen zijn verlies kan? De emoties lopen bij hem zo snel op dat hij moet huilen of heel boos word en niet meer zo goed weet wat hij doet, bijvoorbeeld iemand schoppen met voetbal? Soms word hij er ook door gepest op school.

Tegen je verlies kunnen, moet je leren. Je moet leren dat verliezen niet altijd falen is en dat het bij het leven hoort om een ander de winst te gunnen…sportiviteit . Maar dat kun je alleen leren als je ontdekken mag wat jij wil en kan op jouw manier.
Veel kinderen krijgen te veel spelregels opgelegd en te moeilijke spelletjes met te moeilijke opgaven te snel voor hun kiezen.
Te vaak worden kinderen afgerekend op prestaties, zonder waardering voor het proces (hun inzet).
Kinderen moeten groot mogen worden met vallen en opstaan, falen en fouten, zoeken en moeite.
Ze verleggen hun grenzen binnen hun bereik. Door er naar te reiken…en niet door iets van ze te verwachten zonder dat ze daar al zijn. Dit manneke heeft waarschijnlijk niet alle stappen goed doorlopen.

De eerste spelletjes tot een jaar of vier zijn “gezelschapsspelletjes die je in je eentje mag doen”… Dat wil zeggen…de spelregels bestaan voor het belangrijkste deel uit ‘wachten op je beurt’ verder moet iedere speler vooral voor zijn eigen spel zorgen…
Bij lotto bijvoorbeeld je eigen kaart volmaken.

De meeste peuterspelletjes hebben met sorteren te maken…het selecteren en onthouden van kenmerken. Hoe meer kenmerken, hoe moeilijker het spel. Vanaf de kleuterperiode kunnen daar kenmerken bij komen als oorzaak en gevolg (dat is dus net zo iets als voetbaltechniek…hoe raak ik de bal om hem weg te kunnen schieten). Daar hoort ook bij: als ik dit doe (vier gooien) gebeurt er dat (kom ik in de put van ganzenbord). Maar dit is nadrukkelijk nog geen strategie. Geluk en ongeluk zit in het spel….de spelregels bepalen dat je dan in de put komt…niet jouw medespelers en zelfs niet jouw opzettelijke doel (want een dobbelsteen gooien met het door jouw gewenste aantal punten lukt maar zelden).

Middenbouwers (6-9 jaar ongeveer) willen wat ze kunnen met elkaar vergelijken. Ze trekken als groep op en willen weten waar ze in die groep in de pikorde staan. Dat kan per activiteit verschillen. Wie het ene moment de minste is, kan bij een Andere activiteit goed zijn. Dat is belangrijk want buiten de groep vallen of gepest worden (onderaan de pikorde) kan het zelfvertrouwen voor het leven beschadigen.

In de bovenbouw leeftijd ontwikkelt een kind pas echte strategie; als ik dit doe, doet de ander vast dat en kan ik op die manier mijn doel bereiken…; de combinatie van techniek en beleid.

Een kind dat niet tegen zijn verlies kan, kan niet aan de hem gestelde eisen voldoen omdat ze niet bij hem passen, is of heel egoïstisch (heeft niet geleerd te delen), of weet niet wat het zelf kan. Jouw voorbeeld lijkt me op basis van de weinige gegevens die je me geeft van de eerste of derde categorie.
Ik gun dit kind succes en dat betekent dat hij moet ervaren wat hij wel kan. Begin met eenvoudige spelletjes (volgens de peuterkenmerken). Dat is iets anders dan kinderachtige. Memorykaartjes zijn er ook met afbeeldingen die passen bij zijn interesse. Ga daarbij niet uit van de spelregels. Begin bijvoorbeeld niet met alle kaartjes maar doe ‘vlugge’ spelletjes met 20 setjes en speel ook andere spelletjes; de plaatjes aan elkaar vertellen, of ze neerleggen op alfabetische volgorde, sorteren enz.
Daarna komen de kleuterspelletjes met duidelijke spelregels en geluk of ongeluk door het spel…dit zijn vaak de traditionele spelletjes als ganzenbord. Belangrijk is om vooral winst of verlies niet door medespelers te laten bepalen…dus geen kwartetten en mens erger je niet….
Daarna de spelletjes waarbij vaardigheid getoetst wordt…bijvoorbeeld evenwichtspelletjes als Pisa, of sjoelen, of kegelen; reactie en vraag-en-antwoord spelletjes. Pas dan weer eens proberen te toetsen hoe sterk hij staat tegenover medespelers… (Door gebruik te maken van speelotheek kan hij spelletjes en speelgoed uitproberen.)

Hetzelfde verhaal geldt voor voetbal. Ik gun hem een bal en een muur waarop hij kan oefenen, liefst ook een ouder en een vriendje waarmee hij gewoon over kan gooien en schoppen.
Techniek bestaat ook uit kunstjes oefenen, om pionnen laveren, bal hooghouden. Maar als hij voetballen helemaal niet leuk vindt zorg dan dat hij ontdekt wat hij wel kan…tekenen, muziek maken, judo, dieren…. 8 jaar is de leeftijd om kennis te maken met clubs….laat hem op verkenning uitgaan. Misschien is scouting wat…. Laat hem voelen en weten dat hij mag zijn wie hij is, dat hij goed is zoals hij is maar dat hij ook nog veel over zichzelf te ontdekken heeft omdat hij uniek is en speciaal, zoals alle mensen zijn, met heel veel interesses en mogelijkheden die in en om hem wachten tot hij ze opmerkt.
Huilen en boos worden kan heel snel leiden tot aangeleerd gedrag…als me iets niet zint ga ik huilen of boos worden zodat iedereen schrikt of medelijden heeft en ik toch mijn zin krijg. Probeer zijn teleurstelling om te zetten in iets positiefs door vragen te stellen: Hoe zou je het beter kunnen, wat is er voor nodig, wat zou je willen weten, aan wie kunnen we dit vragen….geef hem de verantwoording niet alleen voor falen maar ook voor zijn zoektocht naar hoe het wel lukt…. En complimenteer hem met alles wat hij wel kan…vraag hem waar hij zich goed bij voelt en hoe dit komt….
Voorkom vlucht gedrag in eten, computer, televisiekijken, binnen zitten en solitair spelen.
Een vriendje kan genoeg zijn.

Terug naar de vragen

Worden jongens in verwarring gebracht over hun sexe als ze in hun spel jurken dragen?

Beste Marianne,
Wij hebben heel veel gehad aan jouw boek 'Wat mag...? Wat kan...?'.
Eén onderwerp wordt er helemaal niet in behandeld, wat er eigenlijk goed in zou passen. Wij zijn een team van veelal in de jaren 70 opgegroeide dames, volgens het álles moet kunnen' principe. Jongens met jurken, nagellak etc. Nu hebben wij sinds een tijdje een Peruaanse collega. Zij zou het wel prima vinden als een jongen gewoon uit eigen initiatief een jurk aan wil, maar zij is van mening dat wij met ons “Oh, wat schattig!!!”-geroep en met onze nagelsalon waarin ieder kind gelakt kan worden jongens in verwarring brengen over hun sexe. Zij vindt dat wij ook te veel jurken hebben en te weinig verkleedkleren voor jongens.
Ik ben op zoek gegaan naar onderzoeksresultaten hierover, maar heb tot nu toe niet echt iets kunnen vinden, wat ons verder helpt. Zou jij ons hier iets over kunnen vertellen?
Bij voorbaat veel dank!

Met vriendelijke groet,
IJsterk Kinderopvang,
Kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, peuterspeelzalen
Yvonne Hei, locatiemanager

Wat een goede vraag Yvonne! Je hebt gelijk...het onderwerp past uitstekend.
Deze stond niet zo in mijn opzet (wel het verschil tussen jongens en meisjes), maar voor de omvang van dit boek werd het maximum op tien hoofdstukken gesteld. Er vielen nog een paar leuk af....spelen in je blootje noem ik in de inleiding....maar aanraken (aaien/wrijven/kietelen) wilde ik ook en gillen!
Jouw vraag past ook in de actuele discussie over het verschil tussen jongens en meisjes, wat we van jongens/meisjes verwachten -en wat niet en hoe we omgaan met gender. (de mate waarin we ons jongensachtig-meisjesachtig gedragen ongeacht fysieke kenmerken). En ook dit is een spiegeling van onze samenleving.
Hoe we omgaan met gedrag/spelen , spiegelt onze samenleving. Cultuur hoort daarbij. Pedagogiek is niet meer en niet minder dan actueel perspectief, gebaseerd op wat we weten en daarover denken. In Peru trekken ze waarschijnlijk andere gevolgtrekkingen uit wat we als feiten zien (wat zijn jongens...wat doen jongens...wat zouden ze moeten doen...) dan wij. En zelfs wij denken hier niet allemaal hetzelfde over. Om het nog ingewikkelder te maken heeft gender invloed op fysiek (neem als extreem voorbeeld een jongen die zich overdreven meisjesachtig gedraagt....zal minder inspannen om spieren te kweken en een andere houding aannemen dan een macho) en hebben ook ontwikkeling, aard en leefomgeving invloed.
Wat mag? Is daarmee altijd een persoonlijke - gedeelde of ongedeelde - invulling. In het boekje dat je noemt ga ik verder dan ik meestal doen....meestal geef ik wel argumenten maar geen oordeel. Maar ook dit dilemma is op dezelfde manier te bespreken.

1. Bespreek waarom een jongen graag meisjes kleding- een meisje graag jongenskleding...draagt. ga uit van het kind...dus niet allerlei psychologische redenen zoals'hij heeft een afwijking...) maar feitelijk...hij vindt het mooi...het valt op....hij houdt van sprookjesprinsessen. Of het past bij de leeftijd; doen alsof - kennismaken met - herbeleving...
2. Bespreek de bezwaren en vooral hoe reëel ze zijn. Vaak zijn bezwaren gebaseerd op aannames of angst....dan wordt hij homo....daar klopt niets van...(zoals alle jongens die met een pistooltje spelen geen crimineel of soldaat worden). Het gaat niet om wat kinderen doen...maar hoe ze het doen... Bedenk ook tegenargumenten....mogen meisjes jongensachtige dingen doen? Vaak vinden we dit goed omdat ook meisjes doorin bomen te klimmen angst overwinnen, motorisch sterker worden enz....hetzelfde geldt voor jongens die zich inleven in hoe een prinses zich kan voelen...
   Bij de bezwaren komen altijd cultuurinvloeden ter sprake; waarden en normen...dus met de aantekening dat niet ieder kind dat zich wil verkleden in een jurk travestiet wil worden (net zo min als ieder meisje in een prinsessenjurk prinses wordt),is te bespreken...en zelfs ...als het gender afwijkend zou zijn... hoe kijkt men aan tegen jongens die een meisjesachtig gender hebben (of meisjes met een jongensachtig gender). Willen we die het recht geven om te zijn zoals ze zijn, kun je dit bijsturen zelfs als je dit zou willen.....lees Het Brein van dr. Swaab en realiseer je dat gender en alle bijbehorende normaliteiten en afwijkingen in de baarmoeder bepaald worden. Maar realiseer je ook dan dat waarderen en afkeuren invloed heeft op gedrag, zelfrespect en identiteit van ieder kind.
3. bespreek de pedagogische waarden; wat leert een kind hiervan... Bijvoorbeeld fantasie....hoe een prinses zich gedraagt...maar ook welke rol bij welke speler hoort. (echt waar: mijn adoptiezoon...diepzwart....6 of 7 jaar toen...wilde mee doen met een toneelstukje waarin een prinses, een ridder en een draak voorkwamen. Hij koos voor prinses. De ene helft van zijn klas zei dat dit niet kon omdat hij een jongen is, de andere omdat prinsessen blond en blank zijn. Het geboden compromis was draak. Dit wees hij af met de opmerking; als ik draak kan zijn, kan ik ook prinses zijn!'Hij had gelijk....tegenwoordig is hij eigenaar van een pannenkoekenrestaurant zonder enig verlangen om prinses te zijn.)
4. Bepaal wat mag en hoe je dit mogelijk kunt laten zijn. Bijvoorbeeld ook in een jurk is niet alles toegestaan...dames gedragen zich damesachtig....
5. Zonder te weten hoe jullie voorraad is, durf ik te beweren dat jouw collega waarschijnlijk gelijk heeft. Vaak zijn er te weinig jongensverkleedspullen. Simpele dingen zijn vaak het mooist. Bijvoorbeeld een (opa)hoed, mannenschoenen, brillen zonder glazen,'auto'sleutels, bakkersmuts, echte uniformdelen (vragen bij de brandweer/politie...), lichtgevend verkeershes (bij pech), voetbalshirt.....wees vervolgens niet verbaasd hoe mooi meisjes deze vinden....

Beste Marianne,
Super veel dank voor jouw snelle en uitgebreide antwoord! Hier kunnen we zeker mee aan de slag.
Fijn dat je de handvatten hebt gegeven voor hoe ik het in het team goed kan bespreken en we er met elkaar over kunnen discussiëren.
Je kunt mijn vraag zeker op jouw website zetten en wij houden ons aanbevolen voor jouw onderwerpen, spelen in je blootje/aanraken en gillen!
Met vriendelijke groet,
IJsterk Kinderopvang
Kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, peuterspeelzalen

Terug naar de vragen

Marianne de Valck