Marianne's Weblog

De kracht van spelen groeit

Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

Wie bij de tijd wil zijn, moet speels zijn. De waarde van spelen erkennen en de voorwaarden voor spelen mogelijk maken is in toenemende mate ‘de nieuwe koers’ voor opvoeding, onderwijs en openbare ruimte. Spelen leek vervangen te worden door methodes, leergerichte activiteiten, bestookt door toetsen en verkorte leerwegen, beperkt door aansprakelijkheden en angst voor onzekerheden.

Nu zie ik de eerste tekenen van kentering. Om die door te zetten moeten we ons opnieuw bezinnen op voorwaarden voor spelen in letterlijke en figuurlijke tijd en ruimte. Letterlijk te vertalen in vierkante meters, uren. Figuurlijk in hoe we deze willen vullen met respect voor de kenmerken van spelen.

Omdat speelse voorwaarden bijna lijnrecht tegenover onze aanpak voor leren staan, is dat nog een hele klus. Ik doe graag mee om het vuur voor spelen aan te wakkeren.

Opvoeden met uitdaging en ruimte voor risico

Langzaam maar zeker worden wij, in alle hoeken van onze samenleving, ons meer bewust van de kracht van spelen. Iedere dag lees ik wel nieuws over een onderzoek rond spelen. Vandaag 3 februari bijvoorbeeld in de Volkskrant over de invloed van ouders op de ontwikkelingskansen van kinderen de studie van Evin Aktard. Ze toont hoe angstige (depressieve) ouders vaker angstige kinderen krijgen die minder nieuwsgierig en ondernemend zijn dan kinderen van ouders die meer ontspannen tegen risico/ nieuwigheden aankijken. Dit doet mij denken aan het onderzoek van dr. E. Tronick, bekend van het Youtube filmpje Still Face Experiment waarin kinderen duidelijk reageren op ( het ontbreken van) uitdrukking en uitdaging van hun moeder. Ook hieruit blijkt het enorme belang van de houding van volwassenen om spelen mogelijk te maken. Mijn boek Aandacht voor spelen…jouw zorg (te bestellen via deze site)kwam hier uit voort, met bijbehorende cursus. Martin van Rooien houdt zich in zijn afstudeerproject bezig met de waarden van risico voor spelen. Mijn pogingen om meer mogelijk te laten zijn, met risico, resulteerde in een discussiestructuur (het boek Wat kan? Wat mag? Zie deze site) waarmee meer mag en kan, onder voorwaarden. Werkt bij ouders, p’mers en op scholen.

Aandacht voor spelen met baby’s gaf een paar jaar geleden nog verwondering. ‘Die kleintjes spelen niet echt!’en ‘Babyjongens doen hetzelfde als babymeisjes”kreeg ik van cursisten te horen, die maar moeilijk te overtuigen waren van het tegendeel. Nu lijken ouders en pedagogisch medewerkers hier aandacht voor te hebben. Wanneer kinderopvang zich (weer) positief ontwikkelt, is aandacht voor spelen met baby’s belangrijk. Laat me bijdragen.

Onderwijs met ruimte voor spelen

In discussies rond Voor en Vroegschoolse programma’s, wint de aandacht voor spelen langzaam terrein. Het onderzoek onder leiding van dr. R. Fukking, hoogleraar Kinderopvang, wees uit dat de VVE programma bitter weinig positieve effecten hebben. Ik kan dit wel jarenlang beweerd hebben, maar nu is het (opnieuw) aangetoond. Het lijkt wel of men jarenlang gedacht heeft van een paard een auto te kunnen maken. Een auto of methodiek maken, lukt wel, maar daarmee is het wezen en de mogelijkheden van een kind of paard niet opgewaardeerd. Zo ging het ook met de VVE programma’s. Prima programma’s maar niet passend bij het wezen en de mogelijkheden van peuters….En kleuters. Ik zeg; Gebruik zo’n programma niet als leidraad voor korte leerlijnen, hooguit ter inspiratie.

Nog steeds schrik ik van de FB berichten in de besloten groep Kleuterwereld, van de enorm schoolse aanpak en verwachtingen. Ook in de onderbouw lijken de tegengeluiden in aantal toe te nemen. De Belgische voorbeelden vol ‘oude kleuterschool’ krijgen, tot mijn plezier, meer waardering. Ik mag graag prikken door wat alternatieve speelse mogelijkheden te posten. Soms schrik ik van het gebrek aan inventiviteit, het onvermogen om zelf iets leuks te bedenken en de angst voor de directeur die afleesbare resultaten eist. Dit wordt nog versterkt door de invoering van continuroosters die kinderen èn begeleiders, volgens mij, te zwaar belasten. Vooral jongens hebben na twee uur concentratie en kennis verwerven, beweging en spelen gewoon nodig om hun testosteron kwijt te raken. Na het spelen kunnen zij weer leren. Zonder spelen nemen ze geen informatie meer op en hebben ze meer moeite om deze toe te passen. Mijn cursussen voor TSO medewerkers zijn gericht op hun invloed op spelen. Daarmee is niet alleen het speelpeil op een schoolplein te vergroten maar ook de leerprestaties daarna en de aandacht van ouders voor spelen. Steeds opnieuw blijft veel mogelijk, met weinig. Steeds opnieuw zijn positieve oplossingen doeltreffender dan de lange lijsten vol van wat niet mag, voorkomen moet worden en gewenst is. Mijn laatste column in het overblijf-magazine.nl, gaat daar over.

Waarmee de integrale kindercentra in beeld komen. In theorie een mooie kans om een ‘doorlopende leerlijn’ te verwezenlijken…maar ik zie nog beren op de weg. Bij alle positieve verwachtingen vraag ik aandacht voor goed kunnen spelen onder en buiten schooltijd. Daar horen bovengenoemde punten bij en meer. Ik pleit in het voorlaatste Kindvakmagazine voor kunnen spelen in eigen omgeving, met eigen speelgoed en zelfgevonden vriendjes. Integrale kindercentra mogen geen opvangfabriek worden. De intenties zijn goed. De Algemene Vereniging van schoolleiders heeft zich uitgesproken voor ruimte voor spelen. Daar draag ik graag aan bij.

Ook de ontwikkelaars van spelen in nieuwe media veranderen zichtbaar van koers. Als jurylid van de Media Ukkie Award is dit jaar de opdracht meer te letten op de speelse dan op technische mogelijkheden van een App voor 0-6 jarigen.

Ik zie beweging bij de invulling van openbare ruimte. De organisatie van Child Friendly Cities, bestaat al jaren. Steeds meer gemeentes sluiten aan bij dit gedachtegoed. Ze ontwikkelen een nieuwe visie op spelen. Hierbij verandert voorkomen, in mogelijk maken binnen grenzen. En zorg voor aansprakelijkheid in participatie en medeverantwoordelijkheid voor alle omwonenden met bijbehorende meningen over wat mag en kan. We komen nog steeds ‘belachelijke’ maatregelen tegen, waarbij de gemeente meer handelt om ‘onvrede van lastige burgers in de buurt van spelende kinderen’ te willen voorkomen, dan de moeite te nemen op te komen voor het recht van spelen. Maar tegenovergestelde signalen vinden steeds vaker gehoor. Het aantal natuurspeelplekken groeit, regelgeving wordt kindvriendelijker en speelse mogelijkheden blijken tegenwoordig zwaarder te wegen dan overzichtelijk, veilig en gemakkelijk in onderhoud. Soms mag ik meedenken met gemeentes of praten met omwonenden en steeds weer blijken resultaten niet alleen in het voordeel van kinderen te werken maar voor alle inwoners. Want zo lang mensen door nieuwsgierigheid gedreven uitdagingen durven aan te gaan en ervaren tot ontdekkingen, kunnen leiden tot uitproberen, blijven ze vaardigheden en inzichten ontwikkelen. Dat zijn de kenmerken van spelen. Dat is ontwikkelen. Daar werk ik graag aan mee. Kom maar op.

Reacties   

0 # Lara 24-06-2016 12:43
Ik vind het echt een positieve ontwikkeling dat er meer aandacht op het spelen wordt gevestigd, een interessant artikel. Zelf werk in een kinderopvang in Amsterdam West, onze aanpak is ook voornamelijk gericht op het vermaken en uitdagen van de kinderen door speelse activiteiten te organiseren.

Lara | Kinderopvang Amsterdam West
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer
0 # Claudia 02-03-2016 15:58
Beste Marianne,

Bedankt voor dit interessante artikel! Ikzelf werk bij een kinderdagverbli jf in Amsterdam West, en ben zelf voor wat meer speelsheid in het onderwijs. Ik merk gewoon dat kinderen op die manier een fijnere ervaring hebben, en zo ook verschillende sociale vaardigheden trainen. Het artikel was zeer inzichtelijk, ik ga het zeker delen met mijn collega's!


Groetjes,
Claudia | www.knusthuys.nl
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer

Plaats reactie



U kunt gearchiveerde blogs op vier manieren vinden:
1. Onderaan Marianne's Weblog pagina kiezen voor een ander pagina nummer en uit de lijst met getoonde artikelen degene kiezen die u wilt lezen;
2. In de onderstaande Weblog Kalender bladeren. Ziet u in de kalender data waar een stip onder staat, muis dan over zo'n datum en klik op de pop-up link met de titel van het blog artikel om dit artikel te openen.
3. Open de sitemap en klik onder het kopje Marianne's Weblog, een titel aan om te lezen
4. Als u een artikel zoekt over een bepaald onderwerp, kunt u ook de zoekfunctie gebruiken.


July 2017
Mo Tu We Th Fr Sa Su
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6
Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn